Bir söyleyicinin tonu oturmuş olabilir ama sözü anlaşılmayabilir. Bu iki şey aynı çalışmanın sonucu değildir.
Birinci sorun ünlülerin yuvarlanmasıdır. Klasik söyleyişte doğru olan geniş ağız biçimi, Türkçe sözde heceleri birbirine benzetir.
İkinci sorun kapanan hecelerdir. Türkçede cümle sonundaki sessizler çoğunlukla söylenmez; kulak eksik kalan hecede kelimeyi tamamlayamaz.
Üçüncü sorun tempodur. Hızlı bir cümlede art arda gelen sessiz harfler için yer açılmazsa hepsi tek bir sese dönüşür.
Çalışma, ezgi olmadan metni okumakla başlar. Hangi kelimenin taşıyıcı olduğu bu okumada belirlenir.
Ardından metin tempoda konuşulur; ezgi en son eklenir. İki güçlüğün aynı anda çözülmesi gerekmez.
Kayıt burada zorunludur. Söyleyen kişi kendi sözünü zaten bildiği için anlaşılıp anlaşılmadığını duyamaz.
Mikrofonla söylerken diksiyon daha da belirleyicidir; yükseltilen ses, yutulan heceyi de yükseltir.
Türkçenin kendi vurgu düzeni de hesaba katılır. Ezginin güçlü vuruşu kelimenin vurgusuz hecesine denk geldiğinde cümle yamuk duyulur; bu noktalar önceden belirlenir ve ezgi hafifçe esnetilir.
Ses düzeyi de anlaşılırlığı etkiler. Yüksek şiddette söylenen bir cümlede ünlüler baskınlaşır ve sessiz harfler örtülür; bu yüzden diksiyon çalışması orta ve düşük düzeyde yapılır.
Derslerimizde diksiyon, yorum çalışmasının ilk basamağı olarak ele alınır.